2002 Seçimlerinde Baraj Olmasaydı Oluşacak Tablo – 1

2002 Seçimlerine baktığımız zaman; eğer yüzde 10 barajı uygulanmasaydı ve ülke genelindeki seçilmiş hiçbir kişi ‘seçilmemiş’ sayılmasaydı, oluşacak tabloda devasa farklılıklar yaşanacaktı. Böyle bir durumda gerçekleşecek sandalye dağılımı ile barajın uygulanması sonucu gerçekleşmiş olan sandalye dağılımının farkına bakalım:

(Bu makale İlker Aksoy’un “Türk Seçim Sisteminde İktidarın Meşruiyeti” kitabından bir alıntıdır.)

Partiler AKP CHP DYP MHP GP DHP AP SP BBP Bağımsız
Barajsız 262 117 44 33 28 53 8 4 1 0
Barajlı 365 177 0 0 0 0 0 0 0 8
Oy Oranı (%) 34,43 19,41 9,54 8,35 7,25 6,14 5,11 2,49 1,02 0,96

Yüzde 6,14 oy alan DHP 53 milletvekili çıkarırken, yüzde 8,35 oy alan MHP’nin 33 milletvekili çıkarıyor olması da baraj kuralından bağımsız farklı bir temsil adaletsizliğini gösteriyor. Ülkemizde D’Hondt formülüyle uygulanan Nispi Seçim Sistemine göre, belli bir bölgede çok fazla oy alıp geri kalan bölgelerde çok az oy alan bir parti; ülke genelinde her bölgede benzer oranda oy alan bir partiye göre; toplamdaki oy oranlarıyla orantısız sayıda daha fazla milletvekili çıkarabiliyor. Ülkemizde, meclisin teşkil edilmesi sırasında ‘ülke milletvekilliği’ değil, her bölge için ayrı ayrı ‘bölge milletvekilliği’ öngörülmesi anlayışına göre, partilerin ülke genelindeki oy oranının hiçbir şekilde dikkate alınmaması, bölgeler için ayrı ayrı analiz yapılması gerektiği sonucuna varılıyor. Fakat meydana getirdiği sonuçlardan anlaşılıyor ki, seçim mevzuatımızın benimsediği bu anlayış meclisteki temsilde kısmi bir adaletsizliğe yol açıyor. Bu durumda, daha adaletli bir temsil için ithal sistemler bırakılarak, bilimsel ve hukuki çalışmalarla, ülkemizin sosyolojik gerçekleri de hesaba katılarak günümüze uygun ‘milli’ bir seçim sistemi oluşturulması gerektiği açıkça görülüyor.

Ayrıca, ülke genelindeki oy oranıyla meclisteki milletvekili oranı arasındaki orantısızlıkların bir diğer nedeni de; mevzuatımızdaki, seçim bölgelerinin kaçar milletvekili çıkaracağının belirlenişinde, nüfus verilerine dayanarak uygulanan özel sistemdeki eksikliklerdir. Bazı bölgeler seçmen sayısına oranla, diğer bölgelerdeki bu oranla orantısız sayıda milletvekili çıkarıyor. Olması gereken sayıdan fazla milletvekili çıkaran bölgelerde güçlü olan partiler de, ülke genelindeki oy oranına göre, diğer partilere nazaran daha fazla milletvekili çıkarmış oluyor. Bu durum, seçim mevzuatımızdaki bir diğer noksanlığı gösteriyor.

Ancak, ülke barajı kuralının neden olduğu adaletsizlik, D’Hondt Sisteminin ve bölgelerin çıkardığı milletvekili sayıları arasındaki dengesizliğin oluşturduğu adaletsizlikten çok daha büyük ve tabiri caizse kaderimizi etkileyecek boyutta olduğundan; ilk aşamada acil bir şekilde baraj kuralından kurtulmak gerekiyor.

2002 Seçimlerinde 171 kişi, milletvekili olması için seçildiği halde, ‘seçilmemiş’ sayılmış; bu 171 kişi yerine, AKP’nin 103, CHP’nin ise 60 adayı ile 8 bağımsız aday, seçilmediği halde milletvekili ilan edilmişti. 550 üyeden oluşan meclisin, 171 kişilik kısmının yani milletvekillerinin yüzde 34’ünün meşruiyetten uzak olarak milletvekili olduğu bir meclisin meşruiyet sorunu vahim boyutlardadır.

Son zamanlarda ‘tutuklu milletvekilleri’ konusu sıkça gündeme gelerek, ‘seçilmiş’ bir kişinin tutuklu kalmaması ve mecliste yer alarak kendisini seçen kişileri temsil etmesi gerektiği konusunda, ‘halk iradesine saygı’ gerekçesiyle geniş kesimlerce uzlaşıya varılmıştır. Birkaç seçilmiş kişi için oluşan bu duyarlılığın; ‘seçilmiş’ iken, ülke barajı kuralı sebebiyle milletvekilliği sıfatıyla meclise giremeyen kişiler için gösterilmiyor olması, ülkemizde, samimiyetsizliğin doruklarında bir siyaset anlayışının var olduğunu açıkça gösteriyor.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s